مؤلف مجهول
مقدمه 22
عالم آراى شاه اسماعيل ( فارسى )
بودند و پس از فوت وى معلوم نيست كه بر سر آن نسخه چه آمده است . آقاى نصر اللّه فلسفى در تأليفات خويش از نسخهء ياد شده استفاده كرده و مشخصات آن را در فهرست مآخذ جلد اول زندگانى شاه عباس اول ، چنين ذكر كردهاند : « عالم آراى شاه اسماعيل . نسخهء بسيار نفيس خطى با 25 مينياتوركار آقا معين مصور كه در ماه ربيع الاول سال 1010 هجرى قمرى پانزدهمين سال پادشاهى شاه عباس اول نوشته شده است ، متعلق به كتابخانهء آقاى وحيد الملك شيبانى . » ب : نسخهء متعلق به كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار به شمارهء 1514 . « 1 » اين نسخه در جلد سوم فهرست آن كتابخانه چنين معرفى شده است : « تاريخ شاه اسماعيل . گزارش پادشاهى اين مرد است كه در روزگار خود او در سدهء دهم نگاشته شده است . نستعليق سدهء يازدهم . عنوانها شنگرف . آغاز افتاده : . . . لا علاج خود را به قافله رسانيد تا بگويم كه به خدمت آن شهريار خواهد رسيد . - و پس از ذكر خروج شاه اسماعيل در گيلان و بيرون رفتن با هفت نفر صوفى كه همراه او بودند گويد : الحال از حالات شهريار زمان . . . انجام : شاه طهماسى ( كذا ) را آوردند در دار السلطنهء تبريز بر تخت نشاندند . و السلام عليكم فى 129 ( شايد 1029 ) . كاغذ فرنگى سفيد . جلد تيماج مشكى . مقوائى ضربى 241 گ 20 * 29 و 15 سطر 12 * 21 . » به عقيدهء مؤلفين فهرست مذكور ، اين نسخه در زمان حيات شاه اسماعيل اول يعنى پيش از سال 930 تأليف شده است . ولى در متن همان نسخه عبارت : « هيچ پادشاهى در شش سالگى پادشاهى نكرده است الا دو شاهزاده يكى نواب غفرانپناه شاه طهماسى ( كذا ) دويم جنت مكان شاه عباس » ثابت مىكند كه اين نسخه پس از درگذشت شاه عباس اول ( 1038 ) به تأليف رسيده است . بدين ترتيب اينكه تاريخ كتابت آن را هم 1029 دانستهاند از حقيقت دور است و شايد 1129 بوده است . اين نسخه صرفنظر از افتادگى كه در اول دارد ( آغاز آن مطابق با سطر 17 صفحهء 43 متن چاپى حاضر است ) بسيار مغلوط است و در انشا و مطالب كم و بيش اختلافى با نسخهء مورد بحث ما دارد و چون اصولا تحرير ديگرى از نسخهء ماست ، نمىتوانست مورد مقابله قرار گيرد ، مگر در موارد لزوم كه به آن مراجعه شده است . ج : نسخهء متعلق به آقاى سيد محمد طاهرى شهاب رئيس انجمن ادب سارى .
--> ( 1 ) - در حاشيهء برگ دوم اين نسخه چنين نوشته شده است : هو اللّه تعالى شأنه العزيز جلد اول عالم آرا در احوال شاه اسماعيل صفوى انار اللّه برهانه داخل كتابخانهء نواب مستطاب اشرف و الا اعتضاد - السلطنه وزير علوم و بحار و غيره گرديد به تاريخ شهر رمضان 1285 .